Współpraca w zwalczaniu terroryzmu na płaszczyźnie wywiadowczej

Płaszczyzna wywiadowcza należy do najbardziej skutecznych platform działań w zwalczaniu terroryzmu. Wiąże się to przede wszystkim z faktem uprzedniości działań wywiadowczych w stosunku do ataku terrorystycznego. Podobnie jak w wypadku operacyjnych działań Policji, działania wywiadowcze mają na celu niedopuszczenie do ataku. Są więc z punktu widzenia społeczeństwa najlepszą metodą zwalczania zjawisk o charakterze terrorystycznym. Zauważyć jednak trzeba, że działania służb specjalnych, aby być skuteczne, muszą częściowo odbywać się w tym obszarze, który chroniony jest w demokratycznych społeczeństwach przed ingerencją państwową. Dlatego tak istotne jest, aby wszystkie podejmowane przez Służby działania były regulowane właściwym aktami prawnymi przez organy ustawodawcze państw. W obliczu rosnącego zagrożenia terroryzmem pojawia się coraz więcej takich rozwiązań prawnych, które umożliwiają państwom skuteczniejszą walkę z terrorystami. Dokonanie przeglądu zmian w uprawnieniach służb kilku wybranych krajów będzie najlepszym sposobem na zilustrowanie działań prowadzonych na płaszczyźnie wywiadowczej.
Niemcy rozwijają uprawnienia swoich służb bezpieczeństwa w następujących obszarach:
 prowadzenie dochodzeń wobec sympatyków międzynarodowych organizacji terrorystycznych,
 prawo do zasięgania informacji w bankach, towarzystwach lotniczych, na pocztach i w urzędach komunikacyjnych;
 kontrolowanie przez państwo za pomocą komputerów kont bankowych;
 możliwość nagrywania głosów osób ubiegających się o azyl w celu późniejszej identyfikacji oraz – w uzasadnionych przypadkach – odmówienia cudzoziemcom prawa wjazdu do Niemiec lub usunięcia ich z kraju;
 stosowanie listów gończych za potencjalnymi terrorystami islamskimi, a co się z tym wiąże – sprawdzanie baz danych szkół wyższych oraz urzędów meldunkowych i elektrowni;
 stosowanie w przypadkach poważniejszych przestępstw, w tym terroryzmu, tzw. IMSI-Catcher (urządzenie to daje możliwość lokalizowania i identyfikacji telefonów komórkowych osób podejrzanych oraz pozwala na kontrolowanie rozmów prowadzonych przez te osoby także za pomocą aparatów telefonicznych zarejestrowanych na inne nazwiska);
 ułatwienia we wprowadzeniu zakazu działalności ugrupowań ekstremistycznych, co daje możliwość zakazania działalności tych grup, funkcjonujących „pod płaszczykiem” organizacji religijnych;
 odnośnie ostrzejszych przepisów dotyczących przyjazdu i pobytu w Niemczech, rozszerzono kompetencje trzech służb specjalnych: BfV, BND, MAD (kontrwywiad wojskowy), które powinny rejestrować wszelkie dążenia do zakłócenia życia społecznego i porządku publicznego; BKA otrzymało kompetencje dochodzeniowe wobec ciężkich przestępstw obracania danymi w sieci; ułatwiono również dostęp służb bezpieczeństwa do Centralnej Ewidencji Obcokrajowców.
W Wielkiej Brytanii również znacząco zwiększone zostały kompetencje służb zajmujących się zwalczaniem terroryzmu, a także zakres instrumentów prawnych, którymi w tej walce mogę się posługiwać. Podjęte zostały następujące inicjatywy:
 brytyjski parlament uchwalił nowy akt prawny (wnoszący poprawki do Ustawy o Terroryzmie z 2000 r.) – Ustawę o Przeciwdziałaniu Terroryzmowi i Przestępczości oraz o Zapewnieniu Bezpieczeństwa (Ant-terrorism, Crime and Security Act 2001). Postanowienia tej ustawy dają brytyjskiej policji i służbom bezpieczeństwa prawo do bezterminowego zatrzymywania obcokrajowców podejrzewanych o działalność terrorystyczną, kontroli zawartości kont bankowych z możliwością natychmiastowego zamrażania zdeponowanych na nich środków finansowych, wglądu w zeznania podatkowe, rejestrowania rozmów telefonicznych i poczty elektronicznej oraz przeglądania towarów przewożonych samolotami;
 nowe regulacje antyterrorystyczne mają ponadto zapewnić wzmocnienie bezpieczeństwa w elektrowniach atomowych oraz w laboratoriach, gdzie przechowywane są groźne zarazki i wirusy;
 zaostrzono politykę azylową; większy nacisk położono na zwalczanie nielegalnej imigracji, zgodnie z nowymi przepisami osoby występujące o azyl w Wielkiej Brytanii mają być najpierw kierowane do specjalnych ośrodków, gdzie ich wnioski azylowe będą rejestrowane, a każda osoba otrzyma tzw. biometryczną kartę tożsamości z podstawowymi danymi personalnymi zakodowanymi na elektronicznym pasku, zdjęciem oraz odciskiem palca (jednoznaczna identyfikacja ma zapobiegać wielokrotnemu występowaniu o przyznanie azylu);
Działania mające na celu zwiększenie skuteczności działania i uprawnień służb specjalnych podjęły również inne kraje:
 Hiszpania – w 2001 r. policja uzyskała możliwość zakładania podsłuchów. W celu zwiększenia skuteczności walki z nowymi zagrożeniami w 2002 r. zreorganizowano również służby specjalne, w miejsce Głównego Centrum Informacji Obrony powołano Narodowe Centrum Służb Informacyjnych (NCSI), które zostało umiejscowione w ramach struktury Ministerstwa Obrony;
 Austria – zwiększenie współpracy wywiadowczej austriackiej agencji kontrwywiadu z USA i innymi sojusznikami; objęcie rozpoznaniem operacyjnym grup podwyższonego ryzyka; włączenie przestępstwa terroryzmu, jako odrębnej kategorii do kodeksu karnego; utworzenie doradczej Rady Bezpieczeństwa Narodowego przy Kanclerzu oraz przekształcenie dotychczasowej agencji w Urząd Ochrony Konstytucji i Zwalczania Terroryzmu; powołanie (w ramach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych) – Federalnej Agencji ds. Ochrony Państwa i Zwalczania Terroryzmu (BVT), obejmującej jednostkę centralną wewnątrz Federalnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, którą jest BVT i 9 oddziałów terytorialnych, odpowiedzialnych przed BVT: głównym zadaniem BVT jest zwalczanie terroryzmu; jednym z istotnych zadań struktury jest podejmowanie szczególnych kroków zapobiegawczych i ochronnych w stosunku do budynków użyteczności publicznej, w jej zainteresowaniu pozostaje również zwalczanie szpiegostwa i proliferacji; w ramach BVT intensyfikacji ma ulec również praca o charakterze analitycznym.
Odrębne opracowanie można by poświęcić uprawnieniom nadawanym służbom specjalnym przez liczne akty prawne przyjmowane przez amerykański Kongres. Od momentu zamachu na bliźniacze wieże WTC państwo to dąży do skonstruowania takiego systemu bezpieczeństwa, który nie pozwoli na powtórzenie się tragedii z 11 września 2001 r. Warto wymienić przynajmniej najważniejsze spośród podejmowanych w tym kraju działań:
 stworzono możliwość podejmowania przez CIA współpracy z ludźmi podejrzewanymi o popełnienie morderstwa, ludobójstwo, handel i produkcję narkotyków oraz łamanie praw człowieka;
 możliwość dzielenia się informacjami ze swoich dochodzeń przez FBI i inne organy ścigania z CIA;
 prawo do podsłuchiwania wszystkich telefonów, w tym komórkowych, użytkowanych przez podejrzanego, a nie – jak dotychczas – tylko jednego, ściśle określonego;
 przeglądanie na terenie całego kraju prywatnych danych komputerowych oraz poczty elektronicznej osób, przeciw którym toczy się śledztwo w sprawie o terroryzm, a także kont bankowych;
 powołanie do życia w strukturach FBI Biura Wywiadu, na którego czele miał stanąć funkcjonariusz CIA, a do struktur FBI miało przejść 25 analityków z CIA, zajmujących się problemami terroryzmu;
 poszerzanie uprawnień funkcjonariuszy FBI: zgodnie z ogłoszonym pod koniec maja 2002 r. rozporządzeniem Prokuratora Generalnego USA, Johna Ashcrofta, będą oni mogli śledzić ludzi we wszystkich miejscach publicznych – włączając w to internet – nawet bez konkretnych dowodów przestępstwa; amerykański Senat zezwolił FBI na korzystanie z kontrowersyjnego systemu elektronicznej inwigilacji, znanego jako Carnivore;
 do podejmowania walki z terrorystami poza granicami Stanów Zjednoczonych została natomiast powołana w ramach Centralnej Agencji Wywiadowczej specjalna jednostka paramilitarna; personel tej jednostki rekrutowany jest spośród członków istniejących już wcześniej sił paramilitarnych CIA, wchodzących w skład wydziału operacji specjalnych Agencji; oficerowie tych sił mogą działać bez umundurowania i dokumentów identyfikacyjnych, jeśli zostaną oni ujęci lub polegną, władze USA mogą wyprzeć się jakichkolwiek związków z nimi, jednostka może zostać wprowadzona do akcji tylko po wydaniu tajnego pozwolenia przez prezydenta, o czym muszą być poinformowani niektórzy przedstawiciele kierownictwa Kongresu Stanów Zjednoczonych.
Wymienione powyżej inicjatywy to najważniejsze spośród tych, które realizowane są przez Stany Zjednoczone dla skutecznego zwalczania terroryzmu międzynarodowego – czy też raczej dla zwalczania zagrożenia, które zjawisko to stanowi dla USA.
Działania zmierzające do poprawy skuteczności swoich służb podjęła również Polska. Należą do nich przede wszystkim inicjatywy na płaszczyźnie legislacyjnej zmierzające do wprowadzenia odpowiednich zmian w polskim prawie.

 


O artykule