Podmioty systemowego przeciwdziałania terroryzmowi

Polska posiada w swych strukturach następujące podmioty organizacyjne
(w ramach układu militarnego i pozamilitarnego) zajmujące się rozpoznaniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem terroryzmu:
1. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego na mocy ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. z 2002 r. Nr 74, poz. 676 z późn. zm.) jest organem administracji rządowej uprawnionym do rozpoznania, zapobiegania i zwalczania zagrożeń dla bezpieczeństwa wewnętrznego państwa oraz jego porządek konstytucyjny. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy ABW ma za zadanie rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw m.in. szpiegostwa, terroryzmu, naruszenia tajemnicy państwowej i innych przestępstw godzących w bezpieczeństwo państwa.
2. Agencja Wywiadu
Agencja Wywiadu działa w oparciu o ustawę z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 AW ma za zadanie uzyskiwać, analizować, przetwarzać i przekazywać właściwym organom informacji mogących mieć istotne znaczenie dla bezpieczeństwa i międzynarodowej pozycji Rzeczypospolitej Polskiej oraz jej potencjału ekonomicznego i obronnego, rozpoznawać i przeciwdziałać zagrożeniom zewnętrznym godzącym w bezpieczeństwo, obronność, niepodległość i nienaruszalność terytorium RP, a także rozpoznawać międzynarodowy terroryzm, ekstremizm oraz międzynarodowe grupy przestępczości zorganizowanej.
3. Policja
Policja utworzona ustawą z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 1990 r. Nr 30, poz. 179 z późn. zm.) posiada w swych zadaniach jedynie ogólną delegację w art. 1 ust. 2 do ochrony życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra, ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych oraz w środkach publicznego transportu i komunikacji publicznej, w ruchu drogowym i na wodach przeznaczonych do powszechnego korzystania, a także do wykrywania przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Mimo, że Policja nie ma wpisanego dosłownie do ustawy zadania zwalcza terroryzmu to jednak należy pamiętać, że w kodeksie karnym są zawarte odpowiednie zapisy określające przestępstwo o charakterze terrorystycznym.
W aspekcie międzynarodowym, w zakresie rozpoznania i zwalczania terroryzmu, polska Policja prowadzi stałą i bieżącą współpracę z:
– Grupą Roboczą ds. Terroryzmu III filaru Unii Europejskiej (TWG),
– Europejską Policyjną Roboczą Grupą ds. Zwalczania Terroryzmu (PWGT),
– Interpolem,
– Europolem,
– Oficerami łącznikowymi Policji innych państw, w tym z FBI.
Współpraca ta polega na wymianie informacji o zaistniałych zdarzeniach mających charakter aktów terrorystycznych, ustalonych organizacjach i grupach terrorystycznych oraz ich członkach mogących przebywać na terenie Polski. Przyczynia się to w znaczący sposób do podejmowania właściwych przedsięwzięć w zakresie rozpoznania i zwalczania terroryzmu.
4. Straż Graniczna
Straż Graniczna zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. z 1990 r. Nr 78, poz. 462 z późn. zm.) posiada liczne zadania przydatne w przeciwdziałaniu zagrożeniom terrorystycznym. Oprócz ochrony granicy oraz zapewnienia kontroli ruchu granicznego SG zapewnia bezpieczeństwo w komunikacji międzynarodowej i porządek publiczny w zasięgu terytorialnym przejścia granicznego, a w zakresie właściwości SG także w strefie nadgranicznej. SG ma także zapobiegać transportowaniu bez zezwolenia szkodliwych substancji chemicznych, materiałów jądrowych i promieniotwórczych, a także broni, amunicji i materiałów wybuchowych.
5. Wojskowe Służby Informacyjne
WSI podobnie jak ABW i AW ma bardzo szeroko ujęte zadania wymienione
w art. 3 ustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o Wojskowych Służbach Informacyjnych (Dz.U. z 2003 r. Nr 139, poz. 1326 z późn. zm.). M.in. jest to rozpoznawanie, zapobieganie oraz zwalczanie zewnętrznych i wewnętrznych zagrożeń godzących w niepodległość państwa i niepodzielność jego terytorium, bezpieczeństwo i nienaruszalność jego granic oraz w obronność państwa i bezpieczeństwo Sił Zbrojnych. WSI ma za zadanie także rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie, podlegających orzecznictwu sądów wojskowych, przestępstw szpiegostwa i terroryzmu, a także nielegalnego wytwarzania, posiadania i obrotu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi, jak również środkami masowej zagłady, w obrocie krajowym i międzynarodowym.
6. Żandarmeria Wojskowa
ŻW realizuje zadania wynikające z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 123, poz. 1353 z późn. zm.). ŻW ma za zadanie ochraniać porządek publiczny na terenach i obiektach wojskowych oraz w miejscach publicznych, ochraniać życie i zdrowie ludzi oraz mienie wojskowe przed zamachami naruszającymi te dobra, a także zwalczać klęski żywiołowe, nadzwyczajne zagrożenia środowiska i likwidować ich skutki oraz czynnie uczestniczyć w akcjach poszukiwawczych, ratowniczych i humanistycznych, mających na celu ochronę życia i zdrowia oraz mienia.
7. Generalny Inspektor Informacji Finansowej
Podstawą prawną jest Ustawa o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawninych źródeł oraz przeciwdziałaniu finansowania terroryzmu z dnia 16 listopada 2000 r. W GIF nie ma specjalistycznej komórki zajmującej się rozpoznawaniem źródeł finansowania terroryzmu. Zadanie to wykonują w zależności od potrzeb i zleceń , zwłaszcza z ABW i Policji, wszyscy pracownicy tej jednostki.
8. Ministerstwo Sprawiedliwości (Sąd, Prokuratura)
W ostatnim czasie w KPK wprowadzono przepisy dotyczące [przestępstwa o charakterze t4rrorystycznym, również novum są wprowadzone niedawno przepisy o Europejskim Nakazie Aresztowania.

 

 

 

 

 

 

CIAŁA KOLEGIALNE

Każda ze służb i instytucji państwowych wykonuje ściśle określone ustawowo zadania, odnoszące się zazwyczaj do wąskiego wycinka rzeczywistości zazębiającego się jednak z konieczności z obszarami zainteresowań innych służb lub instytucji. Jedynym rozwiązaniem by skoordynować działania różnych podmiotów bez konieczności tworzenia nowego mega-urzędu są ciała kolegialne. Służą one głównie wymianie informacji, a w mniejszym stopniu koordynowaniu konkretnych aktywności.
1. Kolegium do Spraw Służb Specjalnych
Kolegium działa w oparciu o rozdział 2 tj. art. art. 11-13 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. z 2002 r. Nr 74, poz. 676 z późn. zm.). Ponadto sprawy organizacyjne normuje Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowego trybu i zasad funkcjonowania Kolegium do Spraw Służb Specjalnych oraz zakresu czynności sekretarza tego Kolegium.
Do zadań Kolegium należy formułowanie ocen lub wyrażanie opinii w sprawach m.in.: kierunków i planów działania służb specjalnych, projektów aktów normatywnych i innych dokumentów rządowych dotyczących działalności służb specjalnych.
Przede wszystkim jednak Kolegium, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 7 ustawy, ma za zadanie nadzorowanie i koordynowanie działalności ABW, AW i WSI oraz podejmowanych dla ochrony bezpieczeństwa państwa działań Policji, Straży Granicznej, Żandarmerii Wojskowej, Służby Więziennej, Biura Ochrony Rządu, Inspekcji Celnej, organów celnych, urzędów skarbowych, izb skarbowych, organów kontroli skarbowej, organów informacji finansowej oraz służb rozpoznania Sił Zbrojnych RP. Ten zapis daje Kolegium szerokie uprawnienia w koordynacji działań wymienionych służb stając się w tym względzie wielce przydatnym organem pomocniczym dla Prezesa Rady Ministrów w omawianej problematyce rozpoznania zagrożeń i ich likwidacji.
Przewodniczącym Kolegium jest Prezes Rady Ministrów, a członkami są minister właściwy do spraw wewnętrznych, minister właściwy do spraw zagranicznych, Minister Obrony Narodowej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego. W posiedzeniach uczestniczą także szefowie ABW, AW, WSI oraz przewodniczący Sejmowej Komisji do Spraw Służb Specjalnych.
2. Zespół do Spraw Koordynacji Działań Operacyjno – Rozpoznawczych w Zakresie Zwalczania Terroryzmu Politycznego przy Kolegium do Spraw Służb Specjalnych Urzędu Rady Ministrów
Zespół ten został powołany w styczniu 2003 r. na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowego trybu i zasad funkcjonowania Kolegium do Spraw Służb Specjalnych oraz zakresu czynności tego Kolegium. Prawdopodobnie przy tworzeniu tego Zespołu oparto się na § 8 Rozporządzenia. Mówi ono jednak o tym, że Przewodniczący Kolegium może powołać, w ramach Kolegium, zespół o charakterze doraźnym, którego zadaniem będzie szczegółowe rozpatrzenie danej sprawy.
W ramach omawianego Zespołu, mającego charakter stały, oficerowie pionów operacyjnych ABW, AW, WSI, Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej i Generalnego Inspektora Informacji Finansowej cyklicznie wymieniają informacje o wszelkich zagrożeniach terrorystycznych, w tym o osobach podejrzewanych o prowadzenie działalności terrorystycznej.
Wynika z powyższego, że zgodność trybu i zakresu działania zespołu w kontekście zapisów przywoływanego rozporządzenia może budzić wątpliwości.
3. Wspólnota Informacyjna Rządu
Wspólnota Informacyjna Rządu powstała w dniu 9 września 2002 r. WIR jest organem pomocniczym Prezesa Rady Ministrów. Stanowi zespół do wymiany między organami administracji rządowej informacji istotnych dla bezpieczeństwa zewnętrznego i międzynarodowej pozycji RP, analizy tych informacji oraz prognozowania zagrożeń w powyższym zakresie.
Do zadań WIR należy m.in.: wymiana między organami administracji rządowej informacji istotnych dla bezpieczeństwa zewnętrznego i międzynarodowej pozycji RP, gromadzenie, opracowywanie i analizowanie informacji będących przedmiotem wymiany, wyrażanie stanowiska wobec informacji będących przedmiotem wymiany, prognozowanie zagrożeń bezpieczeństwa zewnętrznego i międzynarodowej pozycji RP.
Jednym z ważniejszych deklarowanych przedmiotów prac WIR jest: międzynarodowy terroryzm i ekstremizm oraz międzynarodowe grupy przestępczości zorganizowanej.
W skład WIR, poza przewodniczącym, którym jest Szef Agencji Wywiadu wchodzą; podsekretarz stanu w MSZ, sekretarz stanu w MSWiA, sekretarz stanu w KPRM, podsekretarze stanu w ministerstwach ON, gospodarki, finansów oraz zastępcy szefa ABW i WSI. W pracach uczestniczy także przedstawiciel BBN.
4. Międzyresortowe Centrum do Spraw Zwalczania Przestępczości Zorganizowanej i Międzynarodowego Terroryzmu
Centrum jest organem pomocniczym Prezesa Rady Ministrów obsługiwanym przez MSWiA. Powstało na podstawie Zarządzenia Nr 54 Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2002 r. w sprawie utworzenia zespołu – Międzyresortowego Centrum do Spraw Zwalczania Przestępczości Zorganizowanej i Międzynarodowego Terroryzmu (nowelizacja w Zarządzeniu Nr 138 z dn. 18.11.2002 r.).
Centrum koordynuje i zapewnia współdziałanie organów administracji rządowej w zakresie rozpoznawania, przeciwdziałania i zwalczania przestępczości zorganizowanej i międzynarodowego terroryzmu oraz ochrony infrastruktury krytycznej, a także koordynuje współpracę z organami innych państw przy realizacji tych zadań.
Do zadań Centrum należy monitorowanie zagrożeń w zakresie infrastruktury krytycznej, zjawisk przestępczości zorganizowanej i aktów terroryzmu, dokonywanie ich analiz i ocen, a także przedstawianie opinii i wniosków, projektowanie kierunków przedsięwzięć przeciwdziałających zagrożeniom z zakresu infrastruktury krytycznej oraz zjawiskom przestępczości zorganizowanej i aktom terroryzmu, zapewnienie współdziałania jednostkom i służbom, organizowanie szkoleń, inicjowanie prac legislacyjnych, organizowanie współpracy międzynarodowej oraz organizowanie operacji.
Elementem wykonawczym Centrum są powoływane przez Szefa Centrum zespoły zadaniowe (w Centrum funkcjonuje lub funkcjonowało 10 zespołów zadaniowych).
Szefem Centrum jest Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, a jego zastępcami Minister Finansów, Minister Obrony Narodowej i Minister Spraw Zagranicznych. W jego skład wchodzą komendanci główni Policji, Straży Granicznej i Żandarmerii Wojskowej, szefowie ABW, AW i WSI, a także Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, Generalny Inspektor Informacji Finansowej oraz Szef Służby Celnej.
5. Zespół zadaniowy do spraw koordynacji przeciwdziałania aktom terroru z użyciem materiałów wybuchowych oraz innych zdarzeń noszących cechy zamachu terrorystycznego,
Zespół zadaniowy do spraw koordynacji przeciwdziałania aktom terroru z użyciem materiałów wybuchowych oraz innych zdarzeń noszących cechy zamachu terrorystycznego został utworzony w dniu 10 września 2002 r. na mocy Decyzji nr 3-02 Szefa Międzyresortowego Centrum do Spraw Zwalczania Przestępczości Zorganizowanej i Międzynarodowego Terroryzmu.
Zadaniem zespołu jest m.in. bieżąca analiza wydarzeń i informacji operacyjnych, współpraca z przedstawicielami policji i właściwych służb innych państw w zakresie wymiany informacji o zagrożeniach aktami terrorystycznymi, zapewnienie koordynacji i ustalanie kierunków działań zmierzających do zwalczania zjawisk noszących znamiona terroru oraz wykrywania sprawców tego typu przestępstw.
W skład Zespołu wchodzą przedstawiciele komórek wykonawczych z Policji (CBŚ), ABW, WSI, SG, ŻW, BOR i PSP.

 

 

 


O artykule