- Can Publicly Available Information Be Used in Planning Terrorist Attacks? Fact sheet based on work done for RAND Infrastructure, Safety, and Environment documented in Freedom and Information: Assessing Publicly Available Data Regarding U.S. Transportation Infrastructure Security, Eric Landree, Christopher Paul, Beth Grill, Aruna Balakrishnan, Bradley Wilson, and Martin C. Libicki, Rand 2007,
- Estimating Terrorism Risk, Henry H. Willis, Andrew R. Morral, Terrence K. Kelly, Jamison Jo Medby, Rand 2005
- Exploring Terrorist Targeting Preferences, Martin C. Libicki, Peter Chalk, Melanie Sisson, Rand 2007,
- Combating Terrorism: In Search of A National Strategy, Bruce Hoffman, Rand 2001,
- RE-THINKING TERRORISM IN LIGHT OF A WAR ON TERRORISM, Testimony of Dr. Bruce Hoffman before the Subcommittee on Terrorism and Homeland Security, House Permanent Select Committee on Intelligence, U.S. House of Representatives, September 26, 2001
- Understanding Terrorist Ideology, KIM CRAGIN, Testimony presented before the Senate Select Committee on Intelligence on June 12, 2007.
Kolejnym obszarem, w którym szczególnie widoczne są działania Rand Corporation związane z rozwijaniem i poszerzaniem wiedzy służącej przeciwdziałaniu terroryzmowi są także tworzone i udostępniane publicznie bazy danych tworzone przez ekspertów Rand.
Najbardziej znaną i najpowszechniej używaną z tych baz była Terrorism Knowledge Database. Baza ta stanowiła wynik pracy nie tylko Rand Corporation, ale także Memorial Institute for Prevention of Terrorism. W dniu 31 marca zakończyła działanie, a jej elementy zintegrowane zostały z Global Terrorism Database, administrowaną przez Uniwersytet Maryland . Wkład Rand w Terrorism Knowledge Database stanowiły przede wszystkim dwa komponenty:
- RAND Terrorism Chronology Database,
- RAND-MIPT Terrorism Incident Database.
Pierwszy z komponentów (baza chronologii terroryzmu) obejmował wydarzenia od 1968 do 1997 r., podczas kiedy drugi (baza incydentów terrorystycznych) obejmował lata od 1998 do momentu zakończenia funkcjonowania projektu. Dla zapewnienia kompletności obu baz danych Rand prowadził badania dotyczące incydentów, które mogły stanowić atak terrorystyczny na zasadzie ciągłego monitorowania wydarzeń na świecie, odwołując się do badaczy i ekspertów legitymujących się wiedzą i doświadczeniem w odniesieniu do poszczególnych badanych regionów, posługujących się wieloma językami i wykazujących się doświadczeniem o charakterze operacyjnym. Początki funkcjonowania obu baz związane są z prominentnymi postaciami w obszarze badań nad terroryzmem, tj. Brianem Michaelem Jenkinsem oraz Brucem Hoffmanem. Ich pracę kontynuowali inni badacze, których zespół w szczytowym okresie liczył 9 osób.
Bazy danych prowadzone przez ekspertów Rand nie służył jedynie tworzeniu kalendarza zamachów terrorystycznych. Zawierając szczegółowe dane dotyczące miejsca, czasu, sposobu przeprowadzenia oraz sprawcy zamachów umożliwiały obserwowanie dynamiki terroryzmu, a także prowadzenie badań nad jego ewoluującą naturą. Celem tych badań jest przywoływane już w tym opracowaniu zadanie polegające na umożliwianiu decydentom politycznym, funkcjonariuszom oraz szefom służb specjalnych i policyjnych, a także innym osobom zaangażowanym w przeciwdziałanie terroryzmowi, pozostawanie na krok przed terrorystami. Obserwowanie trendów w działaniach organizacji terrorystycznych, prognozowanie ich potencjalnych działań jest być może najskuteczniejszym narzędziem, jakim państwa dysponują w walce z terroryzmem.
Kolejna warta omówienia baza danych prowadzona przez Rand to baza Voices of Jihad Database (Głosy Dżihadu) . Baza ta zawiera zasoby i kompilacje przemówień, wystąpień, wywiadów, oświadczeń i publikacji zarówno przywódców organizacji terrorystycznych, jak i zwykłych członków i sympatyków organizacji. Zasadniczo cała zawartość bazy przetłumaczona została na język angielski.
Idea przyświecająca powstaniu bazy Voices of Jihad zbliżona jest do tej, która zdeterminowała powstanie baz chronologicznych. Służyć ma ona przede wszystkim obserwowaniu trendów i potencjalnych dróg rozwoju organizacji terrorystycznych, ewolucji ideologii, na które się powołują, a tym samym ułatwiać planowanie działań kontrterrorystycznych. Baza zawiera liczne aspekty zjawiska, które potocznie określić można ideologią dżihadu, wśród których wymienić należy: poglądy na świat (demokrację, rolę kobiet, instytucja światowe), usprawiedliwienia terroru i przemocy, nawoływanie do dżihadu, strategia i taktyka, problemy i punkty zapalne wewnątrz organizacji terrorystycznych.
Podkreślić ponadto należy to, że część badań i analiz prowadzonych przez badaczy Rand ma charakter niejawny, zarówno ze względu na źródła, na których opierają oni swoje badania (często pochodzące od służb specjalnych, wykorzystujących analityczne możliwości rand Corporation), jak te ze względu na wyniki badań, które stanowią podstawę przyszłych działań administracji amerykańskiej w zakresie przeciwdziałania terroryzmowi.
Ten aspekt działań Rand wymaga szczególnej uwagi. Pamiętać bowiem należy, omawiając początki, sposób funkcjonowania oraz wyniki działań tej instytucji, że jest ona zaangażowana we wspomaganie rządu amerykańskiego, a także jego służb i agencji w przeciwdziałaniu terroryzmowi. Outsourcing działań analitycznych i prognostycznych do instytucji o charakterze think-tanków uwalnia znaczne zasoby sił i środków instytucji państwowych. Co więcej, korzystając ze wsparcia instytucji takich jak Rand, służby i instytucje państwowe odpowiedzialne za bezpieczeństwo kraju zyskują dostęp do wewnętrznie powiązanej społeczności akademickiej, co daje im możliwość korzystania z olbrzymich zasobów wiedzy i doświadczenia w zakresie nie tylko analiz bezpieczeństwa, ale także lingwistyki, kulturoznawstwa, psychologii, antropologii, politologii, socjologii i innych dziedzin nauki, które przydatne są w planowaniu i realizowaniu działań kontrterrorystycznych.
Godne uwagi wydaje się także to, jacy eksperci tworzą wartość dodaną w pracach Rand. Jest to bowiem instytucja, która zatrudnia lub współpracuje z ludźmi, którzy stanowią elitę w uprawianych dziedzinach nauki. W wypadku terroryzmu wystarczy wymienić takie choćby nazwiska jak wspomniani już Brian Michael Jenkins (ekspert w zakresie terroryzmu i bezpieczeństwa wewnętrznego, były kapitan armii USA, członek Komisji ds. Bezpieczeństwa Lotnictwa w Białym Domu, doradca Narodowej Komisji ds. Terroryzmu,), Bruce Hoffman (ekspert w zakresie terroryzmu, profesor Georgetown University, były Wiceprzewodniczący Rand ds. Stosunków Zewnętrznych, doradca ds. kontrterroryzmu w Biurze ds. Narodowego Bezpieczeństwa, w latach 2004-2005 doradca ds. kontr terroryzmu w Biurze ds. Strategii, Planów i Analiz w Kwaterze Głównej Wielonarodowych Sił w Iraku, doradca w Grupie ds. Badań nad Irakiem) czy Martin Libicki (analityk w zakresie terroryzmu, ekspert ds. bezpieczeństwa informacyjnego, wojny informacyjnej, standardów technologicznych bezpieczeństwa informacyjnego, pracował dla FBI, w sztabie Marynarki Wojennej USA, wykładowca National Defence University).
Analiza działań Rand Corporation, środków, jakie pozostają do dyspozycji tej instytucji – zarówno w sensie zasobów informacyjnych, jak i ekspertów zaangażowanych w badania prowadzone przez Rand – pozwala na stwierdzenie, że wkład wnoszony przez tę instytucję w badania związane z bezpieczeństwem narodowym, w tym w zakresie przeciwdziałania terroryzmowi, jest trudny do przecenienia.
Instytucje analityczne i naukowo-badawcze, które Rand reprezentuje, mogą stanowić jeden z najważniejszych elementów systemu bezpieczeństwa państwa. W dobie, w której informacja jest zasobem strategicznym, a analizy i prognozy stają się jedną z najważniejszych metod defensywnych i ofensywnych w systemie bezpieczeństwa narodowego, ekspertyzy, które te instytucje tworzą mogą stanowić o zapewnieniu przewagi służbom państwowym w starciu z organizacjami terrorystycznymi. Wiedza i informacja są jednym z najważniejszych narzędzi, które mądre rządy powinny wykorzystywać dla realizacji najważniejszych celów narodowych, tj. zaspokojenia potrzeb takich jak przetrwanie, bezpieczeństwo oraz stabilność polityczna i społeczna państwa.

To, co jest przedmiotem rozważań tego eseju, to terroryzm międzynarodowy. Cele, do których zrealizowania dążą grupy i jednostki określane mianem terrorystycznych, określane są mianem „politycznych” – to polityczny charakter wyznaczonego celu kwalifikuje czyn przestępczy jako terrorystyczny. Trzeba pamiętać, iż jedną z nielicznych części kształtującej się wciąż definicji terroryzmu międzynarodowego jest „użycie bądź groźba użycia siły w celu nakłonienia kogo do podjęcia lub zaniechania jakiegoś działania”.

Zawęzić można problem, który tutaj jest poruszany, do współpracy międzynarodowej w zwalczaniu terroryzmu międzynarodowego. Należy bowiem pamiętać o tym, że jedynie taka współpraca, co stwierdzone zostało w wypadku poprzednich generacji problemów globalnych, daje rezultaty w postaci ograniczania skutków negatywnych zjawisk oraz działań. Dodatkowym czynnikiem wskazującym na istnienie konieczności współpracy w dziedzinie zwalczania terroryzmu jest globalny charakter przyczyn, które służą za pretekst dla inicjatorów działań terrorystycznych. Ubóstwo, głód, ucisk społeczny i polityczny to hasła, które najczęściej używane – lub nadużywane są przez ludzi rekrutujących przyszłych terrorystów. Dlatego właśnie prewencja terroryzmu zaczyna się od przyczyn, a nie samych przejawów. Już na tym poziomie zaczyna się również współpraca państw, a raczej społeczności międzynarodowej. To instytucja takie jak Bank Światowy, G-8 i inne instytucje o charakterze bardziej społeczno-gospodarczym i politycznym mają szansę na zwalczenie istotnych przyczyn terroryzmu zamiast niekończącej się walki z jego codziennymi przejawami.

RADA EUROPY

Rada Europy jest jedną z najstarszych europejskich instytucji umożliwiających państwom współpracę na szczeblu politycznym. Jakkolwiek nie należy ona do organizacji, które podejmują działania prewencyjne czy zwalczające terroryzm w formie akcji o charakterze policyjnym czy militarnym, jest forum współpracy politycznej, którego nie można pominąć.

Przede wszystkim w kontekście Rady Europy pamiętać należy o najstarszym instrumencie prawnym, który otrzymała społeczność międzynarodowa odnośnie zwalczania terroryzmu międzynarodowego. Jest nim Europejska Konwencja o Zwalczeniu terroryzmu, która otwarta została do podpisu z styczniu 1977r., a weszła w życie 4 sierpnia 1978r[1].

Dziś Rada Europy dysponuje szerokim wachlarzem instrumentów prawnych, które umożliwiają walkę z terroryzmem międzynarodowym. Podstawowym jednak narzędziem, którym posługuje się ta organizacja jest przede wszystkim promocja demokracji oraz podstawowych praw człowieka[2]. Jak wspomniano wyżej działanie to zaliczyć można raczej do prewencji niż stricte „zwalczania” terroryzmu, jednak na arenie międzynarodowej takie właśnie instrumenty mają szanse na stopniowe likwidowanie przyczyn terroryzmu międzynarodowego.

ORGANIZACJA BEZPIECZEŃSTWA I WSPÓŁPARCY W EUROPIE

Zgodnie z dorocznym raportem na temat działalności organizacji w 2002r. OBWE podjęła w tym okresie działania zmierzające do rozwijania współpracy partnerskiej w dziedzinie zwalczania terroryzmu[3].

Głównym zadaniem Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie w tym zakresie jest koordynacja działań podejmowanych na skalę międzynarodową. Przewodniczący OBWE na 2002r., Minister Spraw Zagranicznych Portugalii Antonio Martins da Cruz podsumował to zagadnienie stwierdzając, że walka z terroryzmem nie może zostać wygrana przez żadne pojedyncze państwo ani organizację – i w tym kierunku zmierzały wysiłki OBWE.

Organizacja ta współpracuje nie tylko z partnerami na szczeblu narodowym, państwami w Europie i poza nią. W działaniach OBWE spotykają się akcje podejmowane zarówno przez państwa, jak i przez

Nakierowane na osiągnięcie celu lepszej koordynacji i większej kompatybilności działań społeczności międzynarodowej decyzje OBWE podejmowane były głównie podczas spotkania Rady Ministerialnej w Bukareszcie w 2001r. oraz spotkania w 2002r. w Porto.

Bukareszteński Plan Działań dla Zwalczania Terroryzmu zawierał zobowiązanie państw członkowskich OBWE do wzmocnienia  i rozwijania dwustronnej i wielostronnej współpracy w ramach Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, współpracy z Organizacją Narodów Zjednoczonych oraz z innymi międzynarodowymi i regionalnymi organizacjami w celu zwalczania terroryzmu we wszystkich jego firmach i przejawach”. OBWE ma za zadanie jak najszersze koordynowanie wysiłków międzynarodowych wewnątrz- i międzyregionalnych we wszystkich ich przejawach dla osiągnięcia tego celu.

Podczas trwania bukareszteńskiego spotkania Rady Ministerialnej została również zorganizowana międzynarodowa konferencja na rzecz wzmacniania bezpieczeństwa i stabilności w Azji centralnej: wzmacnianie wysiłków zmierzających do zwalczania terroryzmu. We współpracy z UNODCCP (United Nations Office for Drug Control and Crime Prevention, obecnie UNODC – UN Office on Drugs and Crime) stworzony zosta dokument pod tytułem Program Akcji z Biszkeku, który identyfikował specyficzne środki zwalczania i zapobiegania terroryzmowi z uwzględnieniem szczególnych wyzwań stojących przed państwami Centralnej Azji.

Współpraca na forum OBWE w dziedzinie zwalczania terroryzmu była również przedmiotem obrad spotkania na wysokim szczeblu zorganizowanego podczas prezydencji portugalskiej w czerwcu 2002r. w Lizbonie. Uczestnicy, wśród których znajdowali się przedstawiciele NATO, Rady Europy, Organizacji Narodów Zjednoczonych, Unii Europejskiej, WNP, FATF oraz Interpolu zgodnie potwierdzili konieczność wzmocnienia współpracy w dziedzinie przepływu informacji oraz ekspertyz[4]. Potwierdzili również zamiar wspólnego zwalczania zjawisk, które umożliwiają rozwój organizacji terrorystycznych, tj. handlu bronią, narkotykami oraz ludźmi, przestępczości zorganizowanej, prania brudnych pieniędzy oraz trwających konfliktów regionalnych i innych źródeł niestabilności.

Aby umożliwić stopniową implementację podjętych postanowień powołano Osobistego Przedstawiciela ds. związanych z Zapobieganiem i zwalczaniem terroryzmu oraz nową jednostkę – Action against Terrorism Unit (ATU)[5].

Spotkanie Rady Ministerialnej w Porto podsumowało te wysiłki poprzez przyjęcie Karty Zwalczania i Zapobiegania Terroryzmowi podkreślającej rolę OBWE jako organizacji regionalnej zgodnie z rozdziałem VIII Karty Narodów Zjednoczonych oraz potwierdzającej zobowiązanie OBWE do działań na rzecz koordynacji i bliskiej współpracy z innymi organizacjami międzynarodowymi w celu stawienia czoła groźbom i wyzwaniom dla bezpieczeństwa. Po raz pierwszy na spotkanie takie zaproszone nie tylko organizacje i inicjatywy regionalne działające w obszarze OBWE, ale także partnerzy spoza tego obszaru.

UNIA EUROPEJSKA

Zgodnie z deklaracjami państw Unii Europejskiej w dziedzinie zwalczania terroryzmu głównym celem prowadzonych działań jest takie wzajemne zbliżenie prawa wewnętrznego państw członkowskich, które zagwarantuje stworzenie normatywnego minimum w odniesieniu do podstawowych elementów i kar odnośnie przestępstw mających charakter czynów terrorystycznych.

Zwalczanie terroryzmu międzynarodowego w Unii Europejskiej włączone zostało do zadań realizowanych w ramach tzw.: „trzeciego filaru” Unii, czyli spraw wewnętrznych i wymiaru sprawiedliwości[6].

Zagadnienie terroryzmu zostało podniesione po raz pierwszy na Posiedzeniu Rady Europejskiej w Tampere w 1999r., a później w Santa Maria da Feira w czerwcu 2000r. Deklaracje, które były skutkiem tych spotkań mówiły, iż terroryzm jest najpoważniejszym zjawiskiem zagrażającym podstawowym wonnościom, prawom człowieka oraz zasadom demokracji. Państwa członkowskie podjęły zobowiązanie do dążenia w kierunku stworzenia strefy wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości[7]. Podjętych zostało klika inicjatyw prawodawczych, między innymi dotyczących Europolu, Europejskiej Sieci Sądownictwa, ustanawianiu przestępstwem uczestnictwa w zorganizowanej grupie przestępczej i in.[8]

Najważniejszym dokumentem dotyczącym podjęcia takiego działania jest Decyzja Ramowa Rady Unii Europejskiej z 13 czerwca 2002r. na temat zwalczania terroryzmu[9]. Zawiera ona postanowienia dotyczące prawodawstwa państw członkowskich mające umożliwić jak najsprawniejszą współpracę w dziedzinie zwalczania terroryzmu. Trzeba bowiem pamiętać, że Unia Europejska NIE jest organizacją międzynarodową. Działania, które podejmuje muszą być wcześniej zaakceptowane przez państwa członkowskie Wspólnot Europejskich, a zapisy o nich muszą znaleźć się w acquis communautaire, czyli dorobku prawnym Unii. Unia Europejska jest jednolitym systemem instytucjonalnym, który spina wszystkie formy i rodzaje współpracy państw należących do wspólnot europejskich[10].

Decyzja Ramowa Rady Unii Europejskiej znajduje zastosowanie w odniesieniu do każdego czynu terrorystycznego popełnionego lub przygotowanego w państwie członkowskim, który może poważnie zaszkodzić państwu lub organizacji międzynarodowej. Czyny te muszą zostać popełnione z zamiarem zastraszenia osób bądź poważnego zmienienia lub zniszczenia struktury politycznej, ekonomicznej albo społecznej państwa. Należeć do nich mogą morderstwa, uszkodzenia ciała, branie zakładników, wymuszenia, produkcja broni, ataki terrorystyczne albo grożenie społeczności którymkolwiek z poprzednio wymienionych. Mogą czyny te zostać popełnione przez jedną lub więcej osób przeciw jednemu lub większej ilości państw. Dla karania wymienionych czynów państwa członkowskie muszą zapewnić istnienie w swoich przepisach prawnych norm ustanawiających skuteczne, proporcjonalne i zniechęcające kary, w tym również ekstradycję. Decyzja mówi również o zapewnieniu istnienia norm określających okoliczności łagodzące, takie jak: współpraca z policją i wymiarem sprawiedliwości, umożliwienie zebrania dowodów, wskazanie innych sprawców czynów terrorystycznych. Państwa członkowskie mają zapewnić również możliwość penalizowania osób prawnych w wypadku, w którym osoba fizyczna podlegająca postępowaniu w sprawie popełnienia czynu terrorystycznego jest uprawniona do reprezentowania osoby prawne bądź możliwość sprawowania kontroli nad taką osobą prawną.

Państwa zobowiązane są również do:

-         ustanowienia swojej jurysdykcji odnośnie sprawców czynów terrorystycznych,

-         ustanowienia swojej jurysdykcji w wypadku, w którym ich prawo nie przewiduje ekstradycji własnych obywateli,

-         koordynowania swoich działań i wspólnego podejmowania decyzji odnośnie kompetencji wszczęcia postępowania wobec sprawców czynu oraz scentralizowania działań w jednym państwie członkowskim kiedy zaangażowanych jest kilka państw.

Kolejnym istotnym zagadnieniem jest zobowiązanie państw do udzielania pomocy ofiarom czynów terrorystycznych oraz ich rodzinom.

Państwa Unii Europejskiej zostały tą decyzją Rady zobowiązane do podjęcia wszelkich środków mających na celu wprowadzenie w życie powyższych postanowień oraz notyfikowanie Rady w kwestii postępów odnośnie realizowania tych postanowień.

Należy podkreślić, iż podstawową dziedziną, w której realizowana jest współpraca państw członkowskich Unii odnośnie zwalczania terroryzmu pozostaje poza ujednolicaniem systemów prawnych zwalczanie finansowania terroryzmu. We współpracy z FATF (Financial Action Task Force) Unia Europejska dąży do zwalczania jednej z podstawowych przyczyn skuteczności działań organizacji terrorystycznych we współczesnym świecie, tzn. stałego dostępu do znacznych zasobów finansowych.

Działania Unii w tej dziedzinie skupiają się na zamrażaniu funduszy i zasobów organizacji, osób i grup wobec których mogą być zastosowane szczególne środki zgodnie z regulacjami organów Unii, współpracy z państwami trzecimi w kwestii przejrzystości wykorzystania funduszy przekazywanych w ramach pomocy humanitarnej, typowania wraz z FATF krajów wymagających pomocy technicznej przeznaczonej na cele związane ze zwalczaniem finansowania terroryzmu.

SOJUSZ PÓŁNOCNOATLANTYCKI

Rozważając kwestię zwalczania terroryzmu międzynarodowego w kontekście NATO pamiętać należy o jednaj zasadniczej kwestii. Otóż NATO nie jest standardową międzyrządową organizacją międzynarodową. Jest natomiast klasycznym sojuszem wojskowym o charakterze obronnym. Wszelkie działania podejmowane w jego ramach to działania, które powinny mieć związek z taką specyfiką instytucji.

Dlatego właśnie należy zwrócić uwagę na fakt, iż 12 września 2001r. NATO zadeklarowało, iż atak terrorystyczny na World Trade Center jest atakiem na wszystkie 19 państw sojuszu i powołały się na art. 5 Traktatu Waszyngtońskiego[11]. Po raz pierwszy w historii sojuszu państwa członkowskie uruchomiły ten mechanizm.

Decyzja ta pociągnęła za sobą aktywne działania mające na celu wsparcie Stanów Zjednoczonych. 4 października 2001r. w odpowiedzi na apel Stanów Zjednoczonych sojusznicy przyznali USA i siłom powietrznym innych państw sprzymierzonych blankietowe prawo przelotów. Wzmocniono również współpracę wywiadowczą. Prowadzony jest monitoring lotniczy, morski.

Państwa członkowskie NATO w ramach kampanii zwalczania terroryzmu międzynarodowego zaangażowały się w operację ENDURING FREEDOM w Afganistanie. Miała ona na celu zlikwidowanie reżimu Talibanu w tym kraju, a tym samym wsparcia, którego udzielał on organizacjom terrorystycznym, w tym Al.-Qaidzie odpowiedzialnej za atak z 11 września. Po zakończeniu bezpośredniej kampanii zbrojnej w Afganistanie przejęła kontrolę ISAF (International Security Assistance Force). NATO przejęło od Organizacji Narodó Zjednoczonych dowodzenie tą misją 11 sierpnia 2003r. zakładając, iż nadal przebywać ona będzie w Afganistanie pod egidą ONZ i że uczestniczyć w niej będą mogli partnerzy spoza sojuszu.

Omawiając zaangażowanie NATO w zwalczanie terroryzm międzynarodowego podkreślić należy również osiągnięcia Szczytu Praskiego[12]. Na spotkaniu tym, które odbyło się 21 listopada 2002r. państwa członkowskie sojuszu złożyły najważniejszą deklarację o dostosowaniu się do sytuacji zagrożenia terroryzmem. Deklaracje te miały na celu lepsze wyposażenie sojuszu w instrumenty i środki służące stawianiu czoła wyzwaniom w sferze bezpieczeństwa, w tym terroryzmu międzynarodowego i rozprzestrzeniania broni masowego rażenia. Dokument ten przyjmuje koncepcję militarnej walki w obronie przed terroryzmem, podkreśla potępienie dla terroryzmu we wszelkich jego przejawach i postaciach. Zaznaczona została również wola tworzenia narzędzi walki z rozprzestrzenianiem broni masowego rażenia, w tym tworzenia laboratoriów analitycznych, grup reagowania, centrów obrony przed bronią N(uclear)B(iological)C(hemical) oraz systemy nadzorowania chorób. Wzmocnienie obrony przed atakami cybernetycznymi również weszło w skład planów ujętych w Deklaracji. Zamiarem państw uczestniczących w szczycie jest realizowanie komplementarnych do wyżej wymienionych wysiłków w dziedzinie prewencji, zarządzania kryzysowego oraz odbudowy post-konfliktowej.

Podsumowując ten krótki zarys działań NATO należy podkreślić odmienny charakter działań antyterrorystycznych realizowanych przez sojusz na płaszczyźnie militarnej i politycznej, zamiast w sferze ekonomicznej, społecznej czy współpracy organów ścigania lub wymiaru sprawiedliwości.

ORGANIZACJA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH

Jako największe forum współpracy międzynarodowej jest organizacją, która ma wielki wpływ na realizowanie wysiłków zmierzających do zwalczania terroryzmu międzynarodowego. Według powstałego niedawno Raportu Grupy Roboczej ds. Narodów Zjednoczonych i Terroryzmu Organizacja powinna zmierzać do podtrzymywania najważniejszych zasad Karty Narodów Zjednoczonych, których centralna część i znaczenie są podważane i zagrożone zjawiskiem terroryzmu międzynarodowego[13].

Działalność Organizacji powinna zgodnie z raportem zmierzać do trzyczęściowego strategicznego podejścia dzielącego globalny wysiłek na:

a)      zniechęcania grup zagrożonych uciekaniem się do terroryzmu

b)      pozbawiania grup oraz osób środków umożliwiających realizowanie działań o charakterze terrorystycznym

c)      podtrzymywania opartej na szerokiej bazie współpracy międzynarodowej w zwalczaniu terroryzmu.

W odniesieniu do zapobiegania uciekaniu się przez grupy upośledzone do terroryzmu Organizacja czyni wysiłki w dziedzinie ustanawiania norm, ochrony praw człowieka i komunikacji. Organizacja Narodów Zjednoczonych pełni wiodącą rolę w odniesieniu do tworzenia skutecznych i powszechnych instrumentów prawnych.

Organizacja podejmuje kroki w kierunku ochrony praw człowieka w dwóch kontekstach: po pierwsze odnośnie naruszeń praw człowieka jako źródła powstawania zagrożeń terrorystycznych. Drugi aspekt zagadnienia to zwalczanie terroryzmu jako zjawiska, które z natury godzi w podstawowe prawa człowieka. Narody Zjednoczone kładą równocześnie nacisk na fakt, iż wszelka walka z przejawami terroryzmu międzynarodowego musi odbywać się z poszanowaniem praw człowieka.

Głównym organem w systemie Organizacji Narodów Zjednoczonych jest Komitet ds. Zwalczania Terroryzmu. Cały system Organizacji ma za zadanie wspieranie działań Komitetu oraz umożliwianie implementacji środków planowanych i przedsiębranych przez Komitet. Szczególną rolę spełnia również ONA tworząc modele legislacyjne dla państw członkowskich umożliwiając kompatybilność narodowych systemów prawnych z instrumentami międzynarodowymi oraz rezolucjami uchwalanymi na forum Organizacji.

Aktywność Organizacji w dziedzinie zwalczania terroryzmu realizowana jest nie tylko w postaci inicjatyw wewnętrznych i wielostronnych na forum szerszym niż państwa członkowskie organizacji. Obejmują one nie tylko wspólne deklaracje polityczne oraz podpisywanie dokumentów prawnomiędzynarodowych (w tym kreujących procedury współpracy systemów ścigania i sądownictwa), ale także tworzenie specjalnych agend współpracujących ze sobą w tej dziedzinie, zwalczanie finansowania terroryzmu, tworzenie grup wsparcia dla państw w zakresie prawnych, finansowych i innych działań na rzecz zwalczania terroryzmu. Organizacja Narodów Zjednoczonych działa także poprzez zwiększenie wewnętrznej spójności własnego systemu, usprawnienie jego działania, zaktywizowanie wszystkich części systemu w zwalczaniu różnych aspektów terroryzmu oraz budowanie zdolności i środków umożliwiających skuteczną i proporcjonalną odpowiedź na działania terrorystyczne.

PODSUMOWANIE

Aby podsumować prowadzoną wyżej analizę i umożliwić jak najskuteczniejsze uporządkowanie i strukturyzowanie wiedzy związanej ze współpracą międzynarodową, a przynajmniej jej ogólnym zarysem należy podkreślić jeden fakt. Omówione w tym tekście organizacje, to mimo iż najbardziej znane, są jedynie nielicznymi spośród istniejących na świecie i współtworzących współczesny ład międzynarodowy. Zostały wybrane ze względu na swoją specyfikę – oraz unikalność rozwiązań, które stosują w konfrontacji z zagrożeniem jakim jest terroryzm międzynarodowy.

Wart zapamiętać więc, że:

1.      Rada Europy jest organizacją, która stosuje prewencję i zwalczanie terroryzmu na najgłębszym poziomie dążąc poprzez promocję demokracji i podstawowych praw człowieka, a więc działając na poziomie zwalczania przyczyn terroryzmu, a nie jego przejawów;

2.      Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie zajmuje się koordynacją międzynarodowych wysiłków w dziedzinie zwalczania terroryzmu – nie tylko na poziomie stosunków pomiędzy państwami, ale także na poziomie stosunków pomiędzy organizacjami międzynarodowymi;

3.      Unia Europejska dąży do kompatybilności systemów prawnych państw członkowskich, aby zapewnić jak najskuteczniejsze współdziałanie państw dla tworzenia „obszaru bezpieczeństwa i stabilności”; bezpośrednie działania na rzecz walki z terroryzmem ze strony Unii to tworzenie instrumentów zwalczania finansowania terroryzmu;

4.      NATO to sojusz woskowy o charakterze obronnym i środki używane przez niego dla celów obrony przed terroryzmem to środki militarne, obejmujące użycie wojsk lądowych, morskich i powietrznych oraz operacje militarne na skalę ataku na kraj podejrzewany o wspomaganie organizacji terrorystycznych;

5.      Organizacja Narodów Zjednoczonych to największe forum współpracy międzynarodowej o charakterze politycznym i prawnym; umożliwia państwom nie tylko dyskusję nad środkami, które zostaną użyte do walki z terroryzmem, uzgadnianie stanowisk, ale także tworzenie międzynarodowych instrumentów prawnych, które kształtują współczesną rzeczywistość w jej aspekcie prawnomiędzynarodowym.

Różnorodność środków i sposobów używanych przez omówione organizacje dla realizowania tego samego celu, czyli zwalczania terroryzmu międzynarodowego, daje obraz narzędzi i metod ich używania przez społeczność międzynarodową. Wszystkie mają służyć działaniom zmierzającym do jednego celu: zachowania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, a tym samym podtrzymania istniejącego ładu międzynarodowego.

Leszek Kołakowski w swoim eseju Wieś utracona  pisze o przemianach zachodzących w świadomości ludzkiej, a związanych z procesami globalizacji. Wskazuje, że procesy te w niezauważalny sposób powodują przemiany w odbiorze i interpretacji wiadomości, w sposobie, w jaki ludzie reagują na natłok informacji i sprzeczne, narzucane z zewnątrz sposoby odbioru rzeczywistości.
Nie można nie zauważyć charakterystycznych cech współczesnego przekazu realizowanego przez media. Dziś obieg informacji ma charakter globalny. Co więcej przekaz większości informacji odbywa się niemal w czasie rzeczywistym, a gdy korespondenci zjawią się na miejscu zdarzenia widz uczestniczy poniekąd w ich przebiegu. Telewizja pokazuje transmisję z przebiegu demonstracji zorganizowanej przez działaczy regionalnych przeciwnych budowie elektrowni atomowej w Czechach. Nie ma znaczenia, że demonstracja odbywa się po czesku – widz CNN będzie znał najważniejsze postulaty, bo z uwagi na obecność kamer tej – albo innej wpływowej telewizji anglojęzycznej – część transparentów przygotowana została w języku angielskim.
Najważniejsze jest dotarcie do odbiorcy w odpowiednim momencie i odpowiednich okolicznościach. Podstawowym celem przekazu jest bowiem skłonienie go do zwrócenia uwagi na treść tego przekazu – a jeśli to możliwe zdobycie jego przychylności. Z tego powodu forma i treść przekazu muszą spełniać kilka wymogów. Muszą być na tyle uderzające, aby przebić się przez codzienną papkę informacyjną, która dociera do odbiorcy.
Nieodłączną cechą każdej niemal audycji popularnej, każdego programu telewizyjnego jest przemoc. Podana wprost albo zamaskowana, fizyczna lub psychiczna jest elementem używanym powszechnie aby skupić uwagę widza. Człowiek odbiera swój świat, status i miejsce w hierarchii społecznej poprzez odniesienie do sytuacji innych ludzi – poprzez identyfikowanie się z nimi lub odróżnienie się od nich. Bohaterowie codziennych „show” stanowią taki właśnie punkt odniesienia , realny, bo realne w świadomości widzów stają się oglądane codziennie postaci z celuloidu. Każda więc akcja, która ma na celu skupienie uwagi na jakiejś sprawie lub nierozwiązanej (a czasem nierozwiązywalnej) kwestii musi przebić się przez szklaną szybę, za którą znajdują się odbiorcy. Musi zmusić ich do przyznania, że działania realizującego ją podmiotu są bardziej realne od tych, które oglądają każdego innego dnia.
Najprostszym rozwiązaniem takiego dylematu jest rozlew realnej krwi. Jeśli stworzy się zagrożenie dla ludzkiego życia, jeśli dodatkowo zrobi się to w takich okolicznościach, które mogą dotyczyć każdej z osób zasiadających przed telewizorem na pewno zwiększy się oglądalność programu.
W show biznesie obowiązuje zasada: nieważne, co o tobie mówią, ważne, że w ogóle mówią. Podobnie muszą rozumować przywódcy ugrupowań terrorystycznych, którzy porywają się na realizowanie tak drastycznych akcji jak ta przeprowadzona w sali teatralnej w byłym Domu Kultury przy moskiewskiej fabryce łożysk na Dubrowce. Niemal każda z osób oglądających transmisję z miejsca wydarzeń była kiedyś w teatrze. Każda z nich potrafi odnaleźć się w scenografii reżyserowanego przez terrorystów przedstawienia.
Terroryzm jest teatrem – czy też raczej przedstawieniem właśnie. To konkretne przedstawienie rozpoczęło się ok. godziny 19.00 podczas spektaklu „Nord – Ost”. Czeczeńcy, którzy zająwszy teatr wzięli zakładników ostrzegli, że są w posiadaniu materiałów wybuchowych. Uprzedzili, że atak na nich skończy się wysadzeniem budynku w powietrze. Bezcelowym byłoby szczegółowe referowanie przebiegu wydarzeń – jest on powszechnie znany. Wydaje się, że istotniejsze jest zwrócenie uwagi na kilka jego cech charakterystycznych, które można rozpatrywać w kontekście wpływu mediów na decyzje operacyjne służb specjalnych i na decyzje polityczne władz państwowych.
Już pierwszego dnia po zajęciu teatru pojawiły się informacje o tym, że terroryści zastrzelili dziesięcioro zakładników. Taka informacja, kiedy wiadomo, że jeszcze nie rozpoczęły się negocjacje, musi wywołać określone reakcje. Pierwsze co przychodzi w takiej chwili do głowy, to: po co negocjować, skoro i tak już zabili? Dziś już wiadomo, że terroryści nie zaczęli zabijać dla ostrzeżenia. Co więcej, wg rosyjskiego eksperta ds. wojskowych, Pawła Felgenhauera (Wall Street Journal Europe, „Putin’s tainted hostage rescue”, Friday, 01.11.02r.), terroryści w ogóle oparli swoją taktykę o czekanie na reakcję władz rosyjskich. Po przeminięciu pierwszego szoku związanego z faktem, że atak w ogóle nastąpił, wystarczy odrobina trzeźwego spojrzenia, żeby zwrócić uwagę na fakt, iż znaczne ofiary wśród zakładników były – ale nie w wyniku bezpośrednich działań terrorystów. To atak rosyjskich służb specjalnych spowodował śmierć 119 spośród pojmanych osób.
Istnieją na tym etapie dwa możliwe toki rozumowania. Pierwszy z nich skupia się na pierwotnej przyczynie wydarzeń: gdyby atak terrorystyczny nie nastąpił nie byłoby akcji służb specjalnych – ani ofiar.
Można jednak spojrzeć na sprawę pod innym kątem. Znaczny stopień kontroli, jaką władze rosyjskie sprawują nad mediami stawia pod znakiem zapytania to, czy wiadomości o egzekucjach wykonywanych przez terrorystów były jedynie dziennikarską pomyłką. Ponadto z wypowiedzi Pawła Felgenhauera we wspomnianym wcześniej artykule wynika, iż terroryści przedłużyli postawione rządowi ultimatum. Uzasadnianie więc tak brutalnego wejścia do teatru przez służby specjalne zagrożeniem egzekucjami zakładników staje się również bardzo wątpliwe. I znów należałoby zastanowić się: dlaczego w mediach nie pojawiła się wiadomość o przedłużeniu terminu ultimatum? Dlaczego nie skorzystano z szansy na znalezienie innego, może nieco lepszego rozwiązania?
Nasuwa się przypuszczenie, że rosyjskie władze nie były pozbawione wpływu na informacje przekazywane przez media. W krajach, w których demokracja i wolność słowa są w fazie narodzin i wczesnego wzrostu jest to sytuacja typowa. Trzeba pamiętać, że manipulacja prowadzona za pośrednictwem środków masowego przekazu, polegająca na kształtowaniu całego światopoglądu ludzkiego jest jednym z najskuteczniejszych narzędzi sprawowania kontroli. Saddam Husajn uzyskał 100% poparcie w referendum – naród mu ufa, bo naród ma dostępu do żadnych innych informacji niż te, które przekazują media kontrolowane przez państwo. Zasada „audiatur et altera pars” obowiązywać powinna nie tylko w sądzie. W przeciwnym razie nagle okazuje się, że władze, które przeprowadzają akcję kosztującą 119 istnień ludzkich otrzymują od społeczeństwa pełną – bo niemal 85% legitymizację swoich działań.
W tym miejscu trzeba wspomnieć o Światowym Kongresie Czeczeńskim, który odbył się w Kopenhadze w dniach 28 – 29 października. To właśnie uczestnicy Kongresu przy okazji jego zakończenia zdefiniowali działania władz Federacji Rosyjskiej jako terroryzm państwowy. Z tego właśnie powodu, w wyniku towarzyszących badaniom nad zjawiskiem terroryzmu różnic definicyjnych należy analizować nie tylko zjawiska związane z akcjami grup terrorystycznych, ale także z działaniem państw na arenie wewnętrznej i międzynarodowej.
Należy jednocześnie zaznaczyć, że Światowy Kongres Czeczeński  potępił na równi ze społecznością międzynarodową akcję przeprowadzoną przez terrorystów w teatrze. Nikt nie może bowiem – niezależnie od stosunku do polityki prowadzonej przez rosyjskie państwo – usprawiedliwiać działań o charakterze terrorystycznym.
Trzeba zarazem podkreślić, że nagłaśnianie ataków terrorystycznych przez media ma pewien bardzo interesujący aspekt. W większości wypadków to, co serwują na co dzień widzom media zyskuje stopniowo ich akceptację i tolerancję. Zasada ta nie obowiązuje w odniesieniu do terroryzmu. Nadal zwiększa on oglądalność, natomiast żadna akcja medialna nie jest w stanie zdobyć istotnego poparcia społecznego dla sprawy, w imię której przeprowadzane są ataki terrorystyczne.
Jest to szczególnie widoczne dzisiaj – w rok po ataku na World Trade Center. Kiedy okazało się, że ataki terrorystyczne mogą dotknąć każdego z nas terroryzm przestał być ciekawostką medialną. Można powiedzieć, że dziś wzbudza emocjonalny oddźwięk u każdego z widzów – i zdecydowanie nie jest to oddźwięk pozytywny. Można by zresztą w związku z tym zastanowić się, czy idea realizowania celów politycznych za pomocą ataków terrorystycznych nie zacznie przechodzić do historii. Już teraz można powiedzieć, że piętnowana przez Amnesty International „kultura bezkarności” w Rosji nie będzie piętnowana aż tak dotkliwie po spektaklu „Nord-Ost”. Trzeba brać pod uwagę fakt, iż każda akcja terrorystyczna przeprowadzona dziś, to narażanie się na odwet nie tylko ze strony zaatakowanego państwa. To również działanie wbrew celom „koalicji antyterrorystycznej”, a jak chwiejna by ona nie była, żadne z tworzących ją państw jawnie przeciwko jej celom nie wystąpi.
Media przekazujące wiadomości o atakach terrorystycznych zawierają każdego dnia pakt z diabłem. Z jednej strony powszechnie wiadomo, że nie czynią tego, aby pomóc w działaniu na rzecz jakiejkolwiek „sprawy”. Z drugiej strony oczywiste jest, że tego aspektu nigdy nie dostrzegą sami terroryści – ich przedstawienie ma zostać obejrzane przez maksymalną ilość osób, ale podobać musi się tylko im i zwolennikom ich sprawy, którzy umożliwiają im działanie.
Trzeba uważnie obserwować rozwój kultury przekazywania informacji. Niestety, mało prawdopodobne wydaje się odnalezienie w najbliższym czasie punktu równowagi pomiędzy wolnością słowa i myśli a powstrzymaniem się od pomagania tym, którzy zabijają w imię idei. Przekazywanie informacji przez wolne media to jedna z podstaw współczesnego społeczeństwa obywatelskiego. Zapewnienie wielości i różnorodności źródeł, które stanowią o naszej wiedzy na temat współczesnego świata wydaje się jak dotąd być jedyną metodą radzenia sobie z wewnętrznymi sprzecznościami, które charakteryzują tę i inne zasady demokratycznego społeczeństwa. Parafrazując Winstona Churchilla „Wolne media to najgorszy sposób informowania społeczeństwa, ale wszystkie inne są jeszcze gorsze.”

W listopadzie 2001 r. z inicjatywy Aleksandra Kwaśniewskiego, Prezydenta RP, w Polsce zorganizowana została międzynarodowa konferencja ws. zwalczania terroryzmu. Wzięły w niej udział następujące państwa:
 Republika Albanii,
 Bośnia i Hercegowina,
 Republika Bułgarii,
 Republika Chorwacji,
 Republika Czeska,
 Republika Estonii,
 Federalna Republika Jugosławii,
 Republika Litewska,
 Republika Łotewska,
 Była Jugosławiańska Republika Macedonii,
 Republika Mołdowy,
 Rzeczpospolita Polska,
 Rumunia,
 Republika Słowacka,
 Republika Słowenii,
 Ukraina,
 Republika Węgierska.
W Konferencji uczestniczyli również – jako obserwatorzy – wysocy przedstawiciele: Republiki Białorusi, Federacji Rosyjskiej, Republiki Turcji, Stanów Zjednoczonych Ameryki oraz Unii Europejskiej (Państwa Przewodniczącego i Komisji), Organizacji Narodów Zjednoczonych, Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Organizacji Paktu Północnoatlantyckiego.
Podczas Konferencji przyjęty zostały dwa dokumenty: Deklaracja Warszawskiej Konferencji w Sprawie Zwalczania Terroryzmu oraz Plan Działania przyjęty przez Warszawską Konferencję ws. Zwalczania Terroryzmu. Dokumenty te stały się wyrazem nie tylko solidarności Polski ze Stanami Zjednoczonymi, ale także wyrazem gotowości do podjęcia wysiłku wspierania ich w walce z terroryzmem – choćby w skali lokalnej, pozostającej w zasięgi polskiej sfery oddziaływania.
Oprócz wyrażenia żalu, poczucia solidarności i jedności z USA, najważniejsze zapisy planu działania to:
1. Wyrażenie zainteresowania pogłębioną współpracą umożliwiającą szybką i skuteczną wymianę informacji,
2. Gotowość przyjęcia i propagowania form i metod walki z terroryzmem międzynarodowym, zgodnie z rozporządzeniami Unii Europejskiej i rezolucjami Rady Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych,
3. Poparcie inicjatywy zwołania Konferencji na temat Tolerancji i Kształcenia dla Wielokulturowości,
4. Rozpatrzenie możliwości utworzenia Międzynarodowego Instytutu Badań nad Terroryzmem,
5. Rozważenia ustanowienia Fundacji Pomocy Ofiarom Terroryzmu na Świecie,
6. Wymieniana doświadczeń w zakresie szkolenia jednostek antyterrorystycznych i służb ratowniczych,
7. Wdrożenie system monitorowania problematyki związanej z terroryzmem międzynarodowym.
Niezależnie od stopnia wypełnienia powyższych [postanowień, w okresie ich podejmowania najcenniejsza była sama inicjatywna jednoczenia państw regionu wokół idei zwalczania terroryzmu międzynarodowego. Podjęte w ten sposób wysiłki zaowocowały przeprowadzeniem dwóch potężnych inicjatyw wojskowych:
 operacja „Enduring Freedom” w Afganistanie,
 operacja „Iraqi Freedom” w Iraku.
Operacja Enduring Freedom była bezpośrednią wojskową odpowiedzią na atak przeprowadzony 11 września 2001 r. Początkowo koncepcja dotycząca sformułowania nazwy operacji opierała się na zasadzie sprawiedliwości wyrównawczej – zamierzano nadać operacji nazwę „Infinite Justice”, czyli „nieskończona sprawiedliwość”. Zrezygnowano z niej ze względów politycznych, uwzględniając fakt, iż w islamskim systemie wierzeń nieskończoną sprawiedliwość sprowadzić może jedynie wola Allacha. Określa to od początku charakter działań prowadzonych przez Stany Zjednoczone wraz z sojusznikami: działania związane z oboma operacjami militarnymi koalicji antyterrorystycznej nie były i nie są skierowane przeciwko islamowi jako religii, a przeciwko terroryzmowi jako narzędziu osiągania celów politycznych. Narzędziu, które zniekształca i wykorzystuje nie tylko idee religijne, ale także ideologie polityczne.
Podstawowe cele operacji „Enduring Freudom” zostały sformułowane w przemówieniu prezydenta USA, George’a Busha w następującej postaci :
 zniszczenie terrorystycznych obozów szkoleniowych w Afganistanie,
 zniszczenie infrastruktury szkoleniowej,
 pojmanie przywódców Al-Qaidy,
 zakończenie działań ugrupowań terrorystycznych na terytorium Afganistanu.
Przedstawiciele amerykańskiego rządu, w ramach prowadzenia działań nie tylko na poziomie militarnym, ale także politycznym i komunikacji społecznej wskazywali, że interwencja w Afganistanie będzie miała na celu również dostarczenie pomocy humanitarnej obywatelom tego kraju.
Uderzenia w ramach operacji „Enduring Freedom” zostały przeprowadzone jednocześnie na wielu frontach i na wielu płaszczyznach. Najważniejsze cele operacyjne, realizowane równolegle, obejmowały:
 bezpośredni atak na przywódców Al.-Qaidy i Talibanu,
 dostarczanie pomocy humanitarnej,
 zniszczenie militarnego potencjału Talibanu,
 użycie sił specjalnych w akcjach rozpoznania i działaniach bezpośrednich,
 utrzymanie zdolności użycia sił konwencjonalnych.
Operacja „Iraqi Freedom” (w brytyjskich siłach zbrojnych określana mianem „Oparation Telic”, w australijskich „Operation Falconer”) rozpoczęła się w marcu 2003 roku . Zgodnie deklaracją prezydenta George’a Busha ogłoszoną wkrótce po rozpoczęciu operacji Iraqi Freedom, do jej podstawowych, politycznych celów należały:
 przeprowadzenie działań militarnych w celu rozbrojenia Iraku,
 wyzwolenie ludności Iraku,

 zapobieżenie powstaniu niebezpieczeństwa dla pokoju na świecie.
Cele wojskowe prowadzonych działań obejmowały:
 zakończenie funkcjonowania reżimu Saddama Husseina,
 identyfikacja, odizolowanie i eliminacja irackiej broni masowego rażenia,
 odszukania, pojmanie i zakończenie pobytu w Iraku członków ugrupowań terrorystycznych,
 zbieranie informacji wywiadowczych związanych w działaniami sieci terrorystycznych,
 zbieranie informacji wywiadowczych związanych z nielegalnym globalnym handlem bronią masowego rażenia,
 zakończenie sankcji i natychmiastowe dostarczenie pomocy humanitarnej obywatelom Iraku,
 zabezpieczenie pól naftowych i zasobów ropy stanowiących własność narodu irackiego,
 pomoc w stworzeniu warunków przeprowadzenia transformacji kraju i sformowaniu rządu reprezentującego interesy obywateli.
W końcu stycznia 2005 r. odbyły się pierwsze od pięćdziesięciu lat wolne wybory w Iraku. Kształtowanie prawdziwie demokratycznego społeczeństwa w Iraku jest kwestią wielu lat, a być może nawet wielu pokoleń, ale te pierwsze wybory stanowią wstęp do procesu, który może przynieść oczekiwane przez społeczność międzynarodową zakończenie.
W obu tych międzynarodowych wysiłkach brały udział siły polskie. Zmieniły one oblicze współczesnego prawa międzynarodowego, geopolityczną mapę świata, a także sposób pojmowania niektórym pojęć definiujących rzeczywistość, które dotąd uważane były za nienaruszalne, takich jak na przykład pojęcie „suwerenności” i „ingerencji w sprawy wewnętrzne” państwa trzeciego.
Kwestie regulowania bezpieczeństwa i porządku publicznego w kraju, a także formowania rządu zawsze należały do sfery tzw. wyłącznej kompetencji państwa. Przeprowadzenie w Iraku i Afganistanie operacji koalicji antyterrorystycznej było poważnym odstępstwem od tej reguły. Jest ono znakiem współczesnego ładu międzynarodowego, ładu który dzięki działaniom podjętym przez Polskę w ostatnich latach może ona współkształtować.
Trzeba zauważyć, że nie tylko bezpieczeństwo wewnętrzne traktowane było jako należące do kompetencji każdego z państw indywidualnie – z wyjątkiem sojuszy militarnych o charakterze obronnym, w których udział był jednak z zasady dobrowolny. Dopiero pojawienie się koncepcji wspólnego bezpieczeństwa, czy też bezpieczeństwa kompleksowego stało się początkiem nowego pojmowania odpowiedzialności rządu za bezpieczeństwo państwa. W dobie globalizacji powiązania pomiędzy państwami, nie tylko w sferze politycznej, ale także gospodarczej, kulturalnej i społecznej sprawiają, że sytuacja pojedynczego kraju wpływa na stabilność całego regionu, nie wspominając o jego bezpośrednich sąsiadach.
Zagadnienia stabilności gospodarczej, migracji dużych grup ludności w wyniku powstania poważnego zagrożenia dla zdrowia i życia w państwie ojczystym, możliwość poszukiwania w państwach ościennych schronienia przez ugrupowania terrorystyczne, separatystyczne i powstańcze sprawiają, że wewnętrzna stabilność każdego z państw staje się przedmiotem zainteresowania niemal całej społeczności międzynarodowej. Z tego względu działania podejmowane przez polski rząd w odniesieniu do akcji przedsiębranych przez koalicję antyterrorystyczną analizować należy nie tylko z punktu widzenia politycznych zysków i strat, ale także z punktu widzenia kształtowania przyszłego ładu międzynarodowego, który będzie stanowił ramy i podstawę funkcjonowania również Polski na arenie międzynarodowej.
Udział Polski w tych działaniach pozwolił krajowi nie tylko zaistnieć na globalnej arenie politycznej, ale także wywrzeć wpływa na przebieg najważniejszych wydarzeń na świcie i być może na kształtowanie przyszłego ładu międzynarodowego.

Aby nakreślić pełny obraz zaangażowania Polski w działania koalicji antyterrorystycznej trzeba omówić również choćby pokrótce działania podejmow3ane w wymiarze wewnętrznym.
W celu realizacji tego zamierzenia trzeba podkreślić podstawowe dla analizy działań związanych ze zwalczaniem terroryzmu założenie: toczą się one na czterech podstawowych płaszczyznach:
 militarnej,
 policyjnej,
 wywiadowczej,
 politycznej.
Działania w sferze militarnej realizowane są w wypadku Polski jedynie w wymiarze zewnętrznym ze względu po pierwsze na zakaz użycia sił zbrojnych na terenie kraju, po drugie ze względu na brak bezpośredniego zagrożenia na terenie kraju, które wymuszałoby modyfikację w/w zakazu.
Działania w sferze politycznej prowadzone są przez Polskę na bieżąco, zarówno w formie stałego wsparcia udzielanego działaniom koalicji na płaszczyźnie politycznej, jak i w formie działań wewnętrznych mających na celu utrzymanie społecznego poparcia dla działań realizowanych przez polski rząd na arenie międzynarodowej. Rzeczpospolita Polska realizuje również działania związane ze zwalczaniem terroryzmu na arenie prawno-międzynarodowej dążąc do stania się – podobnie jak większość członków koalicji antyterrorystycznej – stroną wszystkich konwencji i protokołów ONZ związanych ze zwalczaniem terroryzmu.
Polska podejmuje również odpowiednie działania na forach innych organizacji międzynarodowych, dążąc do zbudowania platformy międzynarodowego, politycznego porozumienia i poparcia dla działań o charakterze antyterrorystycznym. Jednym z przykładów takich działań było zorganizowane przez Polskę w ramach sprawowania przewodnictwa w Radzie Europy III spotkania wysokiego szczebla ministrów spraw wewnętrznych państw członkowskich Rady Europy, które odbyło się w Warszawie w marcu 2005 r . Spotkanie to stało się nie tylko platformą rozmów o charakterze politycznym, omawiano również podczas jego trwania projekt – zatwierdzony przez CODEXTER, Komitet Ekspertów ds. Terroryzmu Rady Europy – europejskiej Konwencji o zapobieganiu terroryzmowi. Konwencja ta podpisana została przez Polskę w dniu 16 maja 2005 r. podczas III Szczytu Rady Europy w Warszawie.
Kwestie związane ze służbami wywiadowczymi, w tym przede wszystkim z Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego jako narzędziem utrzymania porządku wewnętrznego szczególnie trudno poddają się analizie ze względu na wyjątkowy charakter działań prowadzonych przez służby specjalne. Najważniejsze w tym kontekście wydaje się czuwanie nad właściwymi podstawami prawnymi działań służb. Działania służb specjalnych realizowane muszą być w koordynacji z działaniami innych służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa. Stąd właśnie dążenie do stworzenia w Polsce ośrodka odpowiedzialnego za koordynację działań antyterrorystycznych. Obecnie w Polsce funkcjonuje Międzyresortowe Centrum ds. Zwalczania Przestępczości Zorganizowanej i Międzynarodowego Terroryzmu, którego szefem jest minister spraw wewnętrznych i administracji .
W Polsce wyjątkowo szeroki wachlarz zadań związanych ze zwalczaniem terroryzmu spoczywa na służbach policyjnych. Zaangażowane są one zarówno w działania o charakterze wewnętrznym, jak też we współpracę ze służbami policyjnymi innych krajów. Do najważniejszych zadań polskiej policji w związku ze zwalczaniem terroryzmu należą:
 czynności operacyjno – rozpoznawcze,
 pozyskiwanie źródeł informacji,
 wymiana informacji pomiędzy służbami odpowiedzialnymi za zwalczanie terroryzmu w wymiarze wewnątrzpaństwowym i międzynarodowym,
 działania porządkowo – ochronne,
 zabezpieczanie sił i środków.

Zwalczanie terroryzmu stało się dla Polski jednym z podstawowych celów strategicznych w obszarze polityki bezpieczeństwa państwa. Terroryzm wymieniany jest w Strategii Bezpieczeństwa Narodowego RP z 22 lipca 2003 r. jako jedno z najpoważniejszych wyzwań stojących przed Polską.  Zadania w dziedzinie zwalczania terroryzmu Strategia przewiduje w odniesieniu do:
 działań prowadzonych na forum Sojuszu Północnoatlantyckiego,
 działań prowadzonych na forum Unii Europejskiej,
 działań prowadzonych na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych,
 działań sił zbrojnych,
 działań wywiadu,
 działań w zakresie zapewniania bezpieczeństwa ekonomicznego państwa (zwalczania finansowania terroryzmu).
Tak szerokie podejście do zwalczania terroryzmu w dokumencie, który stanowi jedną z podstaw kształtowania polskie polityki bezpieczeństwa świadczy o wadze, jaką władzę RP przykładają do tego zagadnienia.

Bieżąca analiza działań Polski w kontekście działań podejmowanych przez społeczność międzynarodowej w odniesieniu do zwalczania terroryzmu stanowi i będzie stanowiła interesujące studiów polskich priorytetów w dziedzinie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa tak długo, jak długo terroryzm będzie stanowił  poważne zagrożenie i angażował najważniejszych aktorów stosunków międzynarodowych. Ze względu na to, iż terroryzm jest narzędziem, które może posłużyć każdemu ugrupowaniu, które uznaje dopuszczalność stosowania przemocy lub groźby użycia przemocy dla realizacji swoich celów Polska może stać się celem ugrupowania terrorystycznego.
Zaangażowanie Polski w działania koalicji antyterrorystycznej na poziomie międzynarodowym oraz w realizację wewnętrznych aspektów zwalczania terroryzmu służy realizacji jednego z podstawowych celów, dla których istnieją struktury państwowe, to znaczy zapewnieniu bezpieczeństwa obywateli kraju.

W tej samej Deklaracji Komitet Ministrów zwraca się również do dziennikarzy i innych pracowników mediów, zapraszając ich do rozważenia następujących sugestii, dotyczących:
- konieczności zwracania uwagi na szczególną odpowiedzialność, spoczywającą na dziennikarzach, która powinna powstrzymywać ich od przyczyniania się do realizacji celów terrorystów, zwiększania poczucia strachu powodowanego przez terrorystów oraz zwracania na ich działania większej, niż proporcjonalna, uwagi,
- przyjęcia środków samo-regulacji w wypadkach, w których takie środki nie istnieją, lub zaadaptowania istniejących tak, aby odzwierciedlały one efektywnie problemy etyczne napotykane przez media w kontekście relacjonowania terroryzmu,
- powstrzymania się od auto-cenzury, która pozbawiałaby społeczeństwo dostępu do informacji,
- poświęcenia przez media odpowiedniej uwagi roli, jaką mogą odegrać w przeciwdziałaniu rozprzestrzenianiu „mowy nienawiści” (hate speech) oraz promowaniu tolerancji i dialogu międzykulturowego,
- powstrzymywania się od narażania bezpieczeństwa osób prowadzących działania kontr-terrorystyczne poprzez rozpowszechnianie wiadomości i informacji, które mogą im zagrozić,
- poszanowania godności, prywatności i anonimowości ofiar ataków,
- poszanowania prawa do domniemania niewinności osób, które są podejrzewane o działalność terrorystyczną,
- zwracania szczególnej uwagi na dokonywanie rozróżnień pomiędzy osobami podejrzanymi / skazanymi za działalność terrorystyczną, a grupami etnicznymi i religijnymi, do których te osoby przynależą,
- dokonywania samooceny sposobu przekazywania informacji,
- przygotowania i prowadzenia kursów, związanych z bezpieczeństwem dziennikarzy oraz historycznym, politycznym, geograficznym i ekonomicznym kontekstem wydarzeń, które relacjonują.
W dniu 20 czerwca 2005 r. Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy przejęło tekst Rekomendacji 1706 (2005) „Media i terroryzm”. Dokument ten dotyczy zarówno zwalczania terroryzmu, jak i wpływu, który działania związane ze zwalczaniem tego zagrożenia, wywierają na rzeczywistość polityczno – społeczną współczesnego świata. Zgromadzenie Parlamentarne zwraca w tym dokumencie szczególną uwagę na to, że terroryści kierują swoje akcje przeciwko społeczeństwu – i do społeczeństwa, wykorzystując media dla osiągnięcia najsilniejszego możliwie wpływu na życie społeczne i polityczne krajów.
Wyrażając wiarę w skuteczność europejskiego systemu politycznego, a także w kulturę obywateli Europy, jej polityków i dziennikarzy, Zgromadzenie nawołuje do unikania sensacyjnego relacjonowania wydarzeń związanych z aktami terrorystycznymi.
W tym celu Zgromadzenie Parlamentarne zwraca się do dziennikarzy i osób zawodowo związanych z mediami o:
- rozwijanie, poprzez organizacje zawodowe, kodeksu postępowania dziennikarzy, fotografów i wydawców, którzy mają do czynienia z terrorystami i aktami terrorystycznymi, w celu informowania społeczeństwa bez przyczyniania się do wpływu wywieranego przez terrorystów na społeczeństwa,
- organizowanie kursów szkoleniowych dla dziennikarzy i osób zawodowo związanych z mediami, mających na celu zwiększenie ich świadomości nt. powagi kwestii, jak jest relacjonowanie terroryzmu,
- współpracę w celu unikania wyścigu do przekazywania największych sensacji, który przyczynia się do osiągania celów zamierzonych przez organizacje terrorystyczne,
- unikanie przyczyniania się do sukcesu akcji propagandowych terrorystów poprzez wzmacnianie strachu społeczeństw oraz dostarczanie im platformy komunikacji ze społeczeństwem,
- powstrzymywanie się od publikowania szokujących zdjęć i obrazów, które naruszają godność i prywatność ofiar terroryzmu, przyczyniając się tym samym do zwiększenia efektów aktów terrorystycznych zarówno w stosunku do całego społeczeństwa, jak i bezpośrednich ofiar ataków,
- unikanie pogarszania, poprzez przekazywane informacje i komentarze, napięć społecznych stanowiących podłoże terroryzmu, a także powstrzymanie się od propagowania w jakikolwiek sposób „mowy nienawiści”.
Zgromadzenie Parlamentarne w swoich Rekomendacjach zwróciło się także państw członkowskich i obserwatorów o zwrócenie uwagi na powyższe Rekomendacje i poprowadzenie debaty na ich temat w parlamentach narodowych.
Do Komitetu Ministrów RE Zgromadzenie skierowało następujące rekomendacje do przekazania rządom państw członkowskich i państw obserwatorów:
- informowanie społeczeństw i mediów nt. rządowych strategii w dziedzinie zwalczania terroryzmu i jego źródeł,
- powstrzymanie się od ograniczania lub zakazywania rozpowszechniania informacji i opinii na temat terroryzmu oraz działań rządowych w odniesieniu do aktów terrorystycznych,
- informowanie, jeśli zajdzie taka potrzeba, o sytuacji w zakresie bezpieczeństwa w kontekście dochodzeń dziennikarskich ws. terroryzmu, aby uniknąć zagrożenia, które może dla nich stanowić działanie terrorystów, bądź kontr-terrorystyczne akcje rządu,
- włączenie zajęć dotyczących mediów i sposobów ich funkcjonowania do szkolnych programów, w celu zwiększenia poziomu zrozumienia i umiejętności krytycznej analizy informacji przekazywanych przez media,
- współpraca sił policyjnych państw w celu unikania rozpowszechniania nielegalnych wiadomości obrazów przez terrorystów.
Zgromadzenie zwróciło się również do Komitetu Ministrów z prośbą o monitorowanie traktowania terroryzmu w europejskich mediach, w szczególności w kontekście Deklaracji Komitetu Ministrów Rady Europy nt. wolności wypowiadania się i informacji w mediach w kontekście walki z terroryzmem. Komitet Ministrów ma także przygotować, pod przewodnictwem i w bliskiej współpracy z dziennikarzami i osobami zawodowo związanymi z mediami oraz z UNESCO, podręcznik dla dziennikarzy, dotyczący relacjonowania aktów terrorystycznych i przemocy.
Dwa przedstawione dokumenty uzupełnia dodatkowo Odpowiedź Komitetu Ministrów na Rekomendacje 1706 (2005), przyjęta w dniu 18 stycznia 2006 r. Odpowiedź ta. Odwołując się do Deklaracji Komitetu Ministrów Rady Europy nt. wolności wypowiadania się i informacji w mediach w kontekście walki z terroryzmem, zawiera kolejny przekaz, mówiący o potrzebie nie tylko wolności mediów, ale także o stosowaniu przez nie środków, które uniemożliwią wykorzystywanie mediów przez terrorystów do ich własnych celów, do walki ze społeczeństwem któremu media powinny służyć.

Rada Europy jest jedną z najstarszych europejskich organizacji międzynarodowych. Jednym z najważniejszych pól jej działania jest stanowienie prawa międzynarodowego, a tym samym wyznaczanie nowych trendów w dziedzinie prawodawstwa europejskiego. Dlatego właśnie z punktu widzenia tworzenia podstaw prawnych przeciwdziałania terroryzmowi tak istotnym jest śledzenie działań Rady w tej dziedzinie.
Podpisana w Warszawie, w dniu 16 maja 2005 r. Konwencja Rady Europy o Zapobieganiu Terroryzmowi, również zawiera zapisy związane z informacją jako narzędziem walki ugrupowań terrorystycznych ze współczesnymi państwami. Zawiera ona bowiem definicję przestępstwa, jakim jest publiczna prowokacja do popełnienia przestępstwa o charakterze terrorystycznym. Przestępstwo to definiowane jest dla celów Konwencji jako dystrybucja lub udostępnianie w inny sposób przekazu do społeczeństwa z intencją podburzenia do popełnienia czynu o charakterze terrorystycznym, kiedy takie postępowanie, niezależnie od tego, czy bezpośrednio usprawiedliwia popełnianie aktów terrorystycznych, powoduje powstanie prawdopodobieństwa, że jedno lub więcej takich przestępstw będzie popełnione. Rozwiązanie to warte jest odnotowania, ze względu na to, że daje podstawę do karania pośredniego prowokowania do terroryzmu. Skutkiem wprowadzenia takiego rozwiązania jest nie tylko możliwość karania nakłaniania do popełnienia konkretnego czynu, ale także uzasadniania posługiwania się terroryzmem jako metodą osiągania celów politycznych.
Tworzenie podstaw prawnych służących państwom i społeczeństwom w toczeniu walki z nienawiścią i jej skutkami, którą rozsiewają organizacje terrorystyczne, jest jednym z najistotniejszych działań, jakie muszą być współcześnie podejmowane. Bez uświadomienia społeczeństwom, że jednym z najpoważniejszych zagrożeń ze strony terroryzmu jest strach – a za nim zmiany w organizacji życia społecznego, jakie ten strach za sobą pociąga, jest wyzwaniem, z którym muszą się zmierzyć wszystkie podmioty zaangażowane w przeciwdziałanie terroryzmowi.
Budowanie nadmiernie opresywnych systemów bezpieczeństwa, ograniczanie wolności i swobód osobistych, na których oparte są demokratyczne społeczeństwa, jest przyznaniem się do porażki w walce z terroryzmem. Tylko świadomość społeczna dotycząca nie tylko konieczności dbania o bezpieczeństwo, ale także o zachowanie podstaw ideowych, kulturalnych i społecznych należących do europejskiej tradycji, daje realną szansę na wygranie walki o bezpieczeństwo, stabilność i przetrwanie świata, który zachodnia cywilizacja stworzyła na przestrzeni ostatnich kilku tysięcy lat.